Education

शिक्षणप्रक्रियेत अध्यापन, अध्ययन आणि मूल्यमापन हे तीन घटक परस्परावलंबी असून गुणवत्तापूर्ण शिक्षण साध्य करण्यासाठी त्यांचा समन्वय आवश्यक आहे. अध्यापनाचे खरे फलित विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनातून कितपत साध्य झाले आहे, याचे शास्त्रशुद्ध परीक्षण म्हणजेच मूल्यमापन. आधुनिक शिक्षणपद्धतीत मूल्यमापन केवळ परीक्षांपुरते मर्यादित न राहता अध्ययनासाठी, अध्ययन म्हणून आणि...

शिक्षकशिक्षणाच्या क्षेत्रात गेल्या दोन दशकांत झालेल्या व्यापक बदलांमुळे बी.एड. अभ्यासक्रमाचे स्वरूप अधिक समग्र, बहुविषयक आणि अनुभवाधारित झाले आहे. NCTE आणि राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 यांच्या दिशादर्शक विचारसरणीमुळे अध्ययन, अध्यापन आणि मूल्यनिर्धारण या संकल्पनांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलला आहे. मानसशास्त्र, समाजशास्त्र किंवा तत्त्वज्ञान यांसारख्या विषयांचा...

बालकाचा विकास व शैक्षणिक मानसशास्त्र हा ग्रंथ खढएझ अभ्यासक्रमानुसार तयार केलेला एक महत्त्वपूर्ण ग्रंथ आहे. गुणवत्तापूर्ण शिक्षक घडविण्याच्या उद्देशाने तयार केलेल्या या पुस्तकात बालकाच्या सर्वांगीण विकासाचा सखोल अभ्यास करण्यात आलेला आहे. बालकाच्या विकासाच्या विविध टप्प्यांपासून ते शारीरिक, बौद्धिक, भावनिक, सामाजिक आणि नैतिक विकासापर्यंतच्या सर्व...

शिक्षणातील नवसंकल्पना व नवप्रवाह या पुस्तकात लेखक डॉ. ह. ना. जगताप यांनी शिक्षण क्षेत्रातील बदलांचा परामर्श घेत प्रस्तुत ग्रंथाची मांडणी केली आहे. 25 वर्षांपूव त्यांनी ‘शिक्षणातील नवप्रवाह व नवप्रवर्तने’ हा ग्रंथ लिहिला होता आणि 2017 मध्ये डॉ. नागनाथ येवले व डॉ. तुषार साळुंखे यांच्यासोबत...

आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या तांत्रिक युगात शिक्षण क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही संकल्पना अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरली आहे. पारंपरिक शिक्षण चौकट मोडून अधिक परिणामकारक, वैयक्तिकृत आणि तंत्रज्ञानाधिष्ठित शिक्षणप्रणाली विकसित करण्यामध्ये तिची भूमिका निर्णायक ठरत आहे. या ग्रंथात कृत्रिम बुद्धिमत्तेची संकल्पना, तिचा इतिहास, वैशिष्ट्ये, प्रकार आणि शिक्षणातील विविध...

‘राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020’च्या पार्श्वभूमीवर तयार करण्यात आलेला ‘ज्ञान आणि अभ्यासक्रम’ हा ग्रंथ शिक्षक घडविणाऱ्या बी.एड् अभ्यासक्रमातील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा आहे. शिक्षणाचा उद्देश, मूल्ये, प्रक्रिया व शैक्षणिक तत्त्वज्ञान यांचे सखोल विश्लेषण या पुस्तकात करण्यात आले आहे. अभ्यासक्रम म्हणजे केवळ माहिती नव्हे, तर सामाजिक, सांस्कृतिक...

विज्ञान : अभ्यासक्रम व अध्यापनशास्त्रीय अभ्यास हे पुस्तक आधुनिक शालेय शिक्षणातील विज्ञान विषयाचे महत्त्व अधोरेखित करणारा एक सर्वसमावेशक ग्रंथ आहे. विज्ञान शिक्षणाचा उद्देश केवळ माहिती देणे नसून विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तर्कशुद्ध विचारशक्ती, निरीक्षण कौशल्य, प्रयोगशीलता आणि समस्या सोडविण्याची क्षमता विकसित करणे हा आहे. या...

छात्रसेवाकाल हा बी.एड. अभ्यासक्रमातील एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण घटक असून शिक्षक प्रशिक्षणार्थींच्या व्यावसायिक कौशल्यांचा विकास करण्यासाठी तो उपयुक्त ठरतो. या कालावधीत प्रशिक्षणाथ शाळांमध्ये प्रत्यक्ष काम करून शिक्षणाच्या विविध पैलूंशी परिचित होतात. शाळेतील कार्यपद्धती, व्यवस्थापन, विद्यार्थ्यांच्या गरजा, उपक्रम, मूल्यांकन प्रक्रिया आणि दैनंदिन कामकाज यांचा अनुभव घेऊन...

शालेय शिक्षणातील मूल्यनिर्धारण आणि मूल्यमापन हे पुस्तक आधुनिक शैक्षणिक क्षेत्रातील बदलत्या गरजांना प्रतिसाद देणारे एक महत्त्वपूर्ण संदर्भग्रंथ आहे. समाजाच्या बदलत्या मागण्या आणि विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमातील सतत होणाऱ्या सुधारणा लक्षात घेऊन या विषयाची मांडणी करण्यात आली आहे. बी.एड. अभ्यासक्रमाच्या द्वितीय वर्षासाठी समाविष्ट केलेल्या या विषयाचा उद्देश...

मार्गदर्शन, समुपदेशन आणि समावेशक शिक्षण हे पुस्तक आधुनिक शिक्षणव्यवस्थेतील बदलत्या गरजांना प्रतिसाद देणारे एक महत्त्वपूर्ण ग्रंथ आहे. आजच्या शैक्षणिक क्षेत्रात शिक्षकाची भूमिका केवळ अध्यापनापुरती मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी मार्गदर्शन आणि समुपदेशनाची जबाबदारीही तितकीच महत्त्वाची ठरते. शाळेत येणारा प्रत्येक विद्याथ वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीतून आलेला असतो....

This book offers a comprehensive and practical understanding of assessment and evaluation as essential components of the teaching–learning process. It explains how effective assessment practices not only measure student achievement but also enhance instructional quality and support continuous learning. Covering key concepts such as...

Learning and Teaching is a comprehensive and thoughtfully designed textbook that explores the core concepts, theories, and practices of the teaching–learning process. It provides a clear understanding of how learning occurs and how effective teaching strategies can enhance meaningful and lasting educational experiences. The...

This book is a comprehensive resource prepared in alignment with the revised B.Ed. syllabus. It bridges subject knowledge with pedagogical insights, offering a practice-oriented guide for effective English language teaching.A wide range of pedagogical approaches and methods—from communicative and structural to eclectic and technology-based—are...

Childhood and Growing Up is a comprehensive textbook prepared in alignment with the revised B.Ed. syllabus and developed under the guidance of U.G.C. and NCTE recommendations in accordance with NEP 2020. It offers student-teachers a structured and insightful exploration of childhood, adolescence, and learner...

Education today demands not only knowledge but also sensitivity, guidance, and inclusion. Guidance Counselling and Inclusive Education is a comprehensive academic resource designed for teacher trainees, educators, and researchers who aspire to make learning meaningful for every child.The book explores the foundations of educational...

वारली कला ही केवळ आदिवासी परंपरेतील चित्रकला नाही, तर ती शिक्षण, संस्कृती आणि समाज यांना जोडणारा एक सजीव सेतू आहे. साधेपणातही गहन अर्थ व्यक्त करणारी ही कला विद्यार्थ्यांच्या सृजनशीलतेला दिशा देते, शिक्षकांना अध्यापनात नाविन्य आणण्याची प्रेरणा देते आणि समाजाला आपल्या सांस्कृतिक मुळांचा पुनः शोध...

शिक्षणशास्त्रातील मूलभूत संकल्पना आणि आधुनिक दृष्टिकोन यांचा सखोल अभ्यास करणारा हा संदर्भग्रंथ विद्यार्थ्यांना, शिक्षकांना आणि संशोधकांना उपयुक्त ठरेल. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या पार्श्वभूमीवर शिक्षणातील बदल, अभ्यासक्रमाची पुनर्रचना, ज्ञानाचे स्वरूप आणि त्याचे संप्रेषण यांचा स्पष्ट व सुसंगत आढावा या ग्रंथात घेण्यात आला आहे. ज्ञानाचे...

“अध्ययन आणि अध्यापन” हे पुस्तक राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP-2020) च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार आणि राष्ट्रीय शैक्षणिक आराखड्याशी सुसंगत अशा नवीन  अभ्यासक्रमावर आधारित असून महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठांच्या बी.एड्. अभ्यासक्रमासाठी उपयुक्त ठरते. या ग्रंथात शैक्षणिक मानसशास्त्र, सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भातील शिक्षण, बुद्धिमत्ता, अध्ययनाचे घटक, अध्यापन प्रक्रिया, वर्गातील परस्परसंवाद, मानसशास्त्रज्ञांचे...

डॉ. राजेंद्र चंद्रकांत थिगळे हे टिळक कॉलेज ऑफ एज्युकेशन, पुणे येथे सहयोगी प्राध्यापक म्हणून कार्यरत असून त्यांना शिक्षक प्रशिक्षण क्षेत्रात 35 वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव आहे. इ.एव. आणि च.एव. स्तरावर माहिती व संवाद तंत्रज्ञान (खउढ), शैक्षणिक व्यवस्थापन आणि प्रगत अध्यापनशास्त्र या विषयांत ते विशेष प्राविण्य...

Dr. Rajendra Chandrakant Thigale is an esteemed Associate Professor at Tilak College of Education, Pune, with 35 years of experience in teacher training. Specializing in Information and Communication Technology, Educational Management, and Advanced Pedagogy at the B.Ed. and M.Ed. levels, five Ph.D. scholars are...