विज्ञान : अभ्यासक्रम व अध्यापनशास्त्रीय अभ्यास

1. विज्ञान अध्यापनाच्या पद्धती, तंत्रे
(Methods, Techniques of Teaching Science)
प्रास्ताविक
प्रयोगशाळा पद्धती : अर्थ व संकल्पना
विज्ञान अध्यापनातील प्रयोगशाळा पद्धती : अर्थ, संकल्पना व स्वरूप
प्रयोगशाळा पद्धती : वैशिष्ट्ये, गरज, गुण व दोष
क्षेत्रभेट (Field Work) पद्धती : संकल्पना, आयोजन, फायदे व तोटे
स्वयंशोधन पद्धती : अर्थ, संकल्पना, स्वरूप, पायऱ्या तसेच गुण व दोष
क्रमान्वित अध्ययन तंत्र : अर्थ, संकल्पना व स्वरूप, चौकट व प्रमुख वैशिष्ट्ये, गुण व दोष
क्रमान्वित अध्ययन तंत्रावर आधारित आदर्श नमुना पाठयोजना.

2. अध्यापनाची प्रतिमाने
(Models of Teaching)
प्रास्ताविक
अध्यापन प्रतिमान : अर्थ व संकल्पना, घटक व महत्त्व तसेच अध्यापन प्रतिमानांचे वगकरण
संकल्पना प्राप्ती प्रतिमान : स्वरूप व घटक
संकल्पना प्राप्ती प्रतिमानाचे घटक व त्यांची उदाहरणांसह मांडणी (तक्ता)
संकल्पना प्राप्ती प्रतिमानाचे घटक : उदाहरणांसह तक्ता (उदा. संकल्पना “फळे”)
अग्रत संघटक प्रतिमान : अर्थ, स्वरूप, संरचना, गुण व दोष
न्यायतत्त्व शास्त्रीय अन्वेषण प्रतिमान : संकल्पना, पायऱ्या तसेच गुण व दोष

3. विज्ञान अध्यापनासाठी सुविधा आणि साधने
(Facilities and Equipment's for Science Teaching)
प्रास्ताविक
विज्ञान प्रयोगशाळा : संकल्पना, गरज आणि महत्त्व
आदर्श विज्ञान प्रयोगशाळेचे वैशिष्टे
शैक्षणिक तंत्रविज्ञान प्रयोगशाळा : संकल्पना, स्वरूप व हेतू
विज्ञान अध्यापनामध्ये माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञानाचा वापर
विद्यार्थ्यांच्या स्वयंअध्ययनासाठी प्रगत आय.सी.टी. तंत्रज्ञानाचा वापर

4. मूल्यमापन आणि चाचणी
(Evaluation and Test)
प्रास्ताविक
सातत्यपूर्ण व सर्वंकष मूल्यमापन
सातत्यपूर्ण व सर्वंकष मूल्यमापन : संकल्पना व उद्दिष्टे
परीक्षेचे प्रकार : लेखी परीक्षा, तोंडी परीक्षा व प्रात्यक्षिक परीक्षा
घटक चाचणी रचनेचा अभ्यास : अर्थ, महत्त्व व निर्मितीच्या पायऱ्या
इयत्ता 7 वी नमुना घटक चाचणी (Unit Test)
प्रश्नपेढी : विकास, उद्देश, निर्मितीचे टप्पे, प्रश्नपेढी तयार करण्याचा Flowchart
नैदानिक चाचणी : संकल्पना, महत्त्व, वैशिष्ट्ये, फायदे व मर्यादा, तयार करण्याची पद्धती
नैदानिक चाचणीसाठी नमुना
उपचारात्मक अध्यापन : महत्त्व, गुण आणि दोष

5. विज्ञान शिक्षक
(Science Teacher)
प्रास्ताविक
विविध शालेय स्तरावर विज्ञान शिक्षकासाठी आवश्यक शैक्षणिक पात्रता व शिक्षकाचे विशेष गुण.
विज्ञान शिक्षकाचा व्यावसायिक : संकल्पना व व्यावसायिक विकासाची गरज.
पर्यावरण जाणीव जागृतीसाठी शिक्षकाची भूमिका.
शाश्वत विकास शिक्षण व शास्वत विकासात विज्ञान शिक्षकाची भूमिका.

6. भौतिकशास्त्राचा मुलभूत आशय
(Core Content of Physics)
भौतिक राशींचे मापन : व्हर्नियर कॅलिपर, स्क्रू प्रमापी, मापनातील त्रुटी. क्षेत्रफळाचे मापन.
गती : संकल्पना, गतीचे प्रकार व गतीचे नियम
बल : संकल्पना, बलाचे प्रकार.
गुरुत्वाकर्षण : संकल्पना.
उष्णता : संकल्पना, उष्णता निर्मितीचे प्रमुख स्रोत, उष्णतेचे संक्रमण व त्याचे प्रकार, उष्णतेचे परिणाम :
प्रकाश : संकल्पना, प्रकाशाचे संक्रमण, परावर्तन व अपवर्तन
कार्य आणि ऊर्जा, उर्जेची रूपे.
धारा विद्युत, विद्युत परिपथ, ओहमचा नियम
विद्युत चुंबकीय परिवर्तन. दोलने, तरंग आणि प्रकाशशास्र, तरंगांचे प्रकार व वैशिष्ट्ये

7. रसायनशास्त्राचा मुलभूत आशय
(Core Content of Chemistry)
मुलद्रव्यांचे आवत वगकरण
मेंडेलीव्हची आवर्तसारणी : वैशिष्ट्ये, गुण, दोष
रासायनिक बंध : रासायनिक बंधाचे प्रकार, रासायनिक समतोल
रासायनिक अभिक्रिया व रासायनिक अभिक्रियांचे प्रकार, रासायनिक समीकरणे
धातू आणि अधातू : भौतिक गुणधर्म व रासायनिक गुणधर्म
दैनंदिन जीवनातील रसायनशास्त्र

8. जीवशास्त्र, पर्यावरणशास्त्र आणि भूविज्ञानाचा मुलभूत आशय
(Core Content of Biology, Environmental Science Earth Science)
पेशी : रचना, पेशीचे भाग
पेशी अंगके : संकल्पना व कार्ये
पेशीचे जैवरसायनशास्त्र व जैवतंत्रज्ञान
आनुवंशिकीशास्त्र आणि उत्क्रांती व उत्क्रांतीचा सिध्दांत
आनुवंशिकता आणि भिन्नता
मानवी शरीरविज्ञान
नैसर्गिक संसाधने : पृथ्वीचे अंतरंग आणि अवकाश अभियान, अवकाश अभियान